Problem və nəticə
Bloklanmış Mail.ru (VK Workspace) domen poçtunu Namecheap Private Email xidmətinə köçürmək mümkündür. Prosesin böyük hissəsi sadə olsa da, əsas çətinliklər DNS-in harada idarə olunduğunu müəyyənləşdirmək və böyük məktub arxivini itkisiz köçürməkdir.
Bu yaxınlarda bir müştərinin domen poçtunu məhz belə köçürdüm. Pulsuz tarifin müddəti bitdiyinə görə bütün istifadəçilərin poçt qutuları bloklanmışdı. Üstəlik, domenin DNS idarəetməsi də həmin hesabda yerləşirdi. Köçürüləcək poçt arxivinin həcmi isə təxminən 13 GB idi.
Bu məqalədə istifadə etdiyim yanaşmanı, alətləri və proses zamanı qarşılaşdığım problemləri bölüşürəm.
1. Əvvəlcə diaqnoz: nə harada yerləşir?
Köçürməyə başlamazdan əvvəl dörd fərqli komponentin harada yerləşdiyini müəyyənləşdirmək lazımdır. Çünki bunlar çox vaxt fərqli şirkətlərin xidmətlərində olur.
Komponent | Necə müəyyən etmək olar? |
|---|---|
Domen qeydiyyatı (Registrar) | Domeni aldığınız şirkətin idarəetmə paneli |
DNS (Nameserver-lər) | Registrar panelindəki Nameservers bölməsi və ya dnschecker.org üzərindən NS sorğusu |
Poçt xidməti | dnschecker.org üzərindən MX sorğusu |
Sayt hostinqi | A qeydi və hostinq idarəetmə paneli |
Mənim qarşılaşdığım vəziyyətdə nameserver-lər birbaşa poçt provayderinə məxsus idi. Yəni DNS idarəetməsi də bloklanmış hesabın daxilində yerləşirdi. MX qeydlərini dəyişmək üçün əvvəlcə DNS-i həmin mühitdən çıxarmaq lazım idi.
Maraqlı məqam isə o idi ki, saytın yerləşdiyi hostinqin cPanel panelində də DNS zonası mövcud idi. Lakin nameserver-lər həmin hostinqə yönəlmədiyindən bu zona aktiv deyildi. Başqa sözlə, işlək olmayan, gözləyən bir DNS zonası idi. Sonradan məhz həmin zona işimə yaradı.
Bloklanmış hesabla bağlı iki əlavə problem də yarana bilər:
Hesaba giriş yalnız ödənişdən sonra açılır. Poçt xidmətinin ödənişli tarifini aktivləşdirmək tələb oluna bilər.
Ödəniş uğursuz ola bilər. Mənim vəziyyətimdə üç Azərbaycan bank kartı Rusiya ödəniş sistemi tərəfindən qəbul edilmədi. Nerezident hüquqi şəxs statusunu seçərək bank hesab-fakturası (invoice) vasitəsilə ödəniş etmək mümkün oldu.
2. Yeni poçt platformasının seçilməsi
Poçt xidməti seçərkən yalnız qiymətə deyil, komandaya həqiqətən lazım olan funksiyalara da baxmaq lazımdır.
Aşağıdakı qiymətlər 2026-cı ilin payızında apardığım araşdırmaya əsaslanan təxmini göstəricilərdir. Sifariş verməzdən əvvəl rəsmi saytlarda aktual qiymətləri yoxlamağı tövsiyə edirəm.
Xidmət | Təxmini qiymət | Hansı halda uyğundur? |
|---|---|---|
Google Workspace Business Starter | ~$7/istifadəçi/ay | Gmail interfeysi, Meet və Drive lazımdırsa |
Microsoft 365 Business Basic | ~$7/istifadəçi/ay | Outlook, Teams və Office ekosistemi istifadə edilirsə |
Zoho Mail | ~$1–4/istifadəçi/ay | Büdcə məhduddursa |
Namecheap Private Email | ~$42/il (3 qutu) | Əsas ehtiyac yalnız domen poçtudursa |
Bu layihədə sayt artıq Namecheap hostinqində yerləşirdi və müştərinin yalnız domen poçtuna ehtiyacı var idi. Buna görə Namecheap Private Email seçdim.
Əgər sənəd mübadiləsi, onlayn görüşlər, bulud yaddaşı və digər komanda alətləri də lazım olsaydı, Google Workspace və ya Microsoft 365 daha məqsədəuyğun seçim olardı.
3. DNS və poçt qeydlərinin köçürülməsi
Burada əsas yanaşmam belə oldu:
Əvvəlcə yeni DNS qeydlərini hostinqdəki mövcud zonada hazırlamaq, yalnız bundan sonra registrar panelində nameserver-ləri dəyişmək.
DNS zonası hələ aktiv olmadığından əvvəlcədən aparılan dəyişikliklər mövcud işlək sistemi pozmur.
Addımlar:
Namecheap Private Email xidmətindən uyğun planı alın və domeni əlavə edin.
Hostinqin cPanel panelində Zone Editor bölməsinə daxil olun.
Yeni poçt xidmətinin tələb etdiyi DNS qeydlərini hazırlayın.
cPanel → Email Routing bölməsində domeni Remote Mail Exchanger olaraq təyin edin. Əks halda hostinq gələn məktubları öz serverində axtarmağa çalışa bilər.
Əgər hostinqin öz cPanel poçt xidmətindən istifadə edən digər qutular varsa, onları əvvəlcədən yeni xidmətdə yaradın. MX dəyişdikdən sonra həmin qutular əvvəlki qaydada işləməyəcək.
Registrar panelində domenin nameserver-lərini hostinqin nameserver-ləri ilə əvəz edin.
DNS yayılmasını gözləyin və nəticələri yoxlayın.
Mənim istifadə etdiyim registrar DNS dəyişikliklərinin yayılmasının 4–24 saat çəkə biləcəyini bildirirdi. Real müddət DNS provayderlərindən və keşlənmədən asılıdır.
Əsas DNS qeydləri
Qeyd | Dəyər |
|---|---|
MX |
|
SPF | Mövcud göndərmə mənbələrini saxlayaraq |
DKIM | Namecheap Private Email panelindəki Show DKIM bölməsindən alınan TXT dəyəri |
DMARC |
|
DNS dəyişikliklərindən sonra NS və MX qeydlərini DNSChecker vasitəsilə yoxlamaq olar.
4. Köhnə məktubların yeni poçt qutusuna köçürülməsi
Bu, prosesin ən çox vaxt aparan hissəsi idi.
Namecheap-in istifadə etdiyim planında server tərəfində avtomatik poçt köçürmə aləti yox idi. Rəsmi təlimatda əsasən Thunderbird kimi poçt proqramları vasitəsilə məktubları bir qutudan digərinə sürükləyib buraxmaq göstərilirdi.
Lakin təxminən 17 min məktubdan ibarət arxiv üçün bu yanaşmanı etibarlı hesab etmədim.
Buna görə imapsync alətindən istifadə etdim.
4.1. Mail.ru hesabına IMAP girişi
Mail.ru xarici poçt proqramlarının adi hesab parolu ilə girişinə icazə vermir. Qoşulma zamanı aşağıdakı xəta ilə qarşılaşmaq mümkündür:
Application password is REQUIRED
Bunun üçün Mail.ru hesabının veb interfeysində:
Təhlükəsizlik (Security) bölməsinə daxil olun.
Xarici tətbiqlər üçün parollar (Passwords for external applications) bölməsini açın.
Yeni tətbiq parolu yaradın.
Köçürmə zamanı həmin paroldan istifadə edin.
Bəzi hallarda bu funksiyadan istifadə etmək üçün hesaba telefon nömrəsinin bağlanması tələb oluna bilər.
4.2. Docker vasitəsilə imapsync
Docker istifadə edərək köçürməni başlatmaq mümkündür.
İlk mərhələdə yalnız yoxlama üçün aşağıdakı əmri işlədin:
docker run --rm -it gilleslamiral/imapsync imapsync \
--host1 imap.mail.ru \
--user1 USER@domen.az \
--password1 'TETBIQ_PAROLU' \
--ssl1 \
--host2 mail.privateemail.com \
--user2 USER@domen.az \
--password2 'YENI_PAROL' \
--ssl2 \
--automap \
--exclude '^Spam$' \
--exclude '^Trash$' \
--dry
Burada istifadə olunan əsas parametrlər:
--host1– köhnə poçt serveri.--host2– yeni poçt serveri.--user1və--user2– müvafiq poçt hesabları.--password1və--password2– hesab parolları.--automap– qovluqların avtomatik uyğunlaşdırılması.--dry– real köçürmə aparmadan prosesi yoxlamaq.
Vacib: Həmişə əvvəlcə --dry ilə yoxlayın. Hər şey düzgün görünürsə, real köçürmə zamanı bu parametri çıxarın.
--automap rus dilində olan sistem qovluqlarının yeni xidmətdə uyğun qovluqlara çevrilməsində faydalıdır. Məsələn, Отправленные qovluğunun Sent ilə uyğunlaşdırılması.
Spam və Trash qovluqlarının adları fərqli kodlaşdırmada görünə bilər. Buna görə --exclude parametrlərini kor-koranə istifadə etməyin. Əvvəlcə --dry çıxışında qovluqların real adlarını yoxlayın.
4.3. Məktubları illər üzrə köçürmək
Bütün arxivi bir dəfəyə köçürmək əvəzinə illərə bölmək daha əlverişlidir.
Məsələn, yalnız 2024-cü ilə aid məktubları seçmək üçün aşağıdakı IMAP axtarış filtrindən istifadə etmək olar:
SINCE 1-Jan-2024 BEFORE 1-Jan-2025
Bu yanaşmanın üstünlükləri:
Köçürmə mərhələləri daha qısa olur.
Xəta baş verdikdə yalnız problemli dövrü təkrar yoxlamaq mümkündür.
Hansı illərin tamamlandığını izləmək asanlaşır.
Ən yeni məktubları ilk növbədə köçürmək mümkündür.
4.4. Paralel köçürmə
Tək axınla apardığım testdə sürət təxminən 0,25 məktub/saniyə, məlumat ötürülməsi isə 150 KiB/s təşkil edirdi.
Daha sonra müxtəlif illəri ayrı Docker konteynerlərində paralel şəkildə köçürməyə başladım. Bu, ümumi sürəti artırdı, amma artım xətti deyildi. Serverlərin limitləri və bağlantı sürəti nəticəyə təsir edirdi.
Bir saatdan uzun davam edən köçürmələr üçün bunu şəxsi kompüterdən deyil, VPS və ya başqa serverdən həyata keçirmək daha məqsədəuyğundur.
Belə olduqda kompüterin daim açıq qalmasına və ev internetinin fasiləsiz işləməsinə ehtiyac qalmır.
Server firewall-unda çıxış bağlantılarının aşağıdakı IMAP ünvanlarına icazəli olduğunu yoxlamaq lazımdır:
imap.mail.ru— port 993mail.privateemail.com— port 993
5. Köçürmə zamanı qarşılaşdığım problemlər
Bu hissə mənim üçün ən maraqlı təcrübə oldu. Çünki nəzəri olaraq sadə görünən köçürmə prosesində bir neçə gözlənilməz problemlə rastlaşdım.
5.1. Saat sərhədində yaranan xətalar
Namecheap tərəfində bəzi böyük məktublar köçürülərkən aşağıdakı xətalarla qarşılaşdım:
NO [SERVERBUG] Internal error occurred
Digər xəta:
Broken pipe
Maraqlı müşahidəm bu idi ki, xətalar əsasən saatın son saniyələrində, təxminən :59:56–:59:57 aralığında baş verirdi. Söhbət yüklənməsi 1–2 dəqiqə çəkən böyük məktublardan gedirdi.
Bunun dəqiq səbəbini müəyyən edə bilmədim. Lakin praktik olaraq köçürməni saatın əvvəlində başlatmaq və qalan məktublar üçün təkrar cəhd etmək kömək etdi.
5.2. Təkrar köçürmə zamanı dublikat məktublar
Bu, diqqət edilməli ən vacib problemlərdən biridir.
İllər üzrə köçürməni tamamladıqdan sonra fərqli --search parametri ilə yekun yoxlama apardım. Nəticədə Inbox qovluğunda təxminən 150 dublikat məktub yarandı.
Bunun dəqiq səbəbini müəyyənləşdirə bilmədim.
Mənim tövsiyəm: çatışmayan bir neçə məktub üçün bütün IMAP köçürməsini yenidən başlatmaq əvəzinə, həmin məktubları Message-ID əsasında yoxlayan xüsusi skript hazırlamaq daha məqsədəuyğundur.
Dublikatları silməzdən əvvəl isə hər iki nüsxəni ehtiyat qovluğa köçürün.
5.3. Docker konteynerində parol faylı problemi
Parolları birbaşa terminal əmrində göstərmək əvəzinə --passfile1 və --passfile2 istifadə etmək mümkündür.
Lakin Docker konteynerində aşağıdakı xəta ilə qarşılaşmaq mümkündür:
does not exist or is not readable
Bu halda problem faylın mövcud olmaması deyil, konteyner daxilində istifadə olunan istifadəçinin həmin faylı oxumaq icazəsinin olmaması da ola bilər.
Fayl və qovluq icazələrini yoxlayın. Lazım gəldikdə müvəqqəti oxuma icazəsi verin və iş bitdikdən sonra parol fayllarını təhlükəsiz şəkildə silin.
Qeyd: shred -u hər fayl sistemində məlumatın fiziki olaraq bərpaolunmaz silinməsinə zəmanət vermir.
5.4. Trial tarifinin məhdudiyyətləri
Namecheap Private Email-in sınaq tarifində göndərmə limiti ilə qarşılaşdım.
İstifadə etdiyim trial tarifində hər poçt qutusu saatda 20 məktub göndərə bilirdi. Həmçinin əlavə qutu almaq mümkün deyildi.
Ödənişli tarifə keçid üçün paneldəki Upgrade Plan düyməsindən istifadə etdim. Bu zaman limit saatda 500 məktuba qədər yüksəldi.
5.5. Poçt qutularında yaddaş çatışmazlığı
Başqa bir məsələ yaddaş bölgüsü idi.
Namecheap-də qutular arasında yaddaş bölgüsünü Edit Storage bölməsindən idarə etmək mümkündür.
Əlavə yaddaş lazım olduqda istifadə etdiyim planda əlavə poçt qutusu almaqla təxminən 10 GB əlavə yer əldə etmək mümkün idi. Bunun qiyməti təxminən $25.88/il təşkil edirdi. Sonra həmin yaddaşı ehtiyac olan poçt qutusuna yönləndirmək mümkün oldu.
Bu imkanı əvvəlcədən nəzərə almaq vacibdir. Çünki böyük arxivlərin köçürülməsi zamanı mövcud yaddaş limiti problem yarada bilər.
5.6. Təhlükəsizlik
Köçürmə zamanı tətbiq parollarının təhlükəsizliyinə xüsusi diqqət yetirin.
Parolları söhbətlərdə və ekran görüntülərində paylaşmayın.
Terminal tarixçəsində parolların saxlanılmamasına çalışın.
Mümkündürsə, parol fayllarından istifadə edin.
İş bitdikdən sonra Mail.ru hesabındakı tətbiq parolunu ləğv edin.
Müvəqqəti parol fayllarını və digər həssas məlumatları silin.
6. Yekun yoxlama siyahısı
Köçürmə prosesi bitdikdən sonra aşağıdakı yoxlamaları aparmağı tövsiyə edirəm.
Registrar, DNS, poçt xidməti və hostinqin harada yerləşdiyini müəyyənləşdirin.
Bloklanmış hesabın girişini bərpa edin və IMAP tətbiq parolu yaradın.
Yeni poçt xidmətinin planını alın və bütün istifadəçi qutularını yaradın.
Hostinqin DNS zonasında MX, SPF, DKIM və DMARC qeydlərini hazırlayın.
Email Routing parametrini Remote Mail Exchanger edin.
Registrar panelində nameserver-ləri dəyişin.
DNSChecker vasitəsilə NS və MX qeydlərinin yayılmasını yoxlayın.
Gmail-ə və Gmail-dən test məktubları göndərin.
Gmail-də məktubun Show Original bölməsində SPF, DKIM və DMARC nəticələrinin PASS olduğunu yoxlayın.
imapsync-i əvvəlcə
--dryparametri ilə sınaqdan keçirin, sonra arxivi mərhələlərlə köçürün.Köhnə və yeni poçt qutularındakı qovluqları və məktub saylarını müqayisə edin.
Saytın əlaqə formasında istifadə edilən poçt ünvanlarını yeniləyin.
Əməkdaşların telefon və kompüterlərində yeni hesabları konfiqurasiya edin.
Poçt proqramları üçün bağlantı parametrləri:
IMAP: Port 993 / SSL
SMTP: Port 465 / SSL
Mail.ru tətbiq parollarını ləğv edin.
Köhnə poçt xidmətinin abunəliyini yalnız bütün məlumatların uğurla köçürüldüyünə əmin olduqdan sonra ləğv edin.
Nəticə
Bu təcrübədən çıxardığım əsas nəticə budur: domen poçtunu başqa platformaya köçürmək sadəcə MX qeydlərini dəyişməkdən ibarət deyil.
Əvvəlcə DNS infrastrukturunu düzgün anlamaq, sonra yeni poçt xidmətini hazırlamaq, ən sonda isə arxivi təhlükəsiz şəkildə köçürmək lazımdır.
Xüsusilə böyük poçt arxivləri ilə işləyərkən imapsync kimi alətlər prosesi xeyli asanlaşdırır. Amma köçürmənin uğurlu olması yalnız məktubların yeni qutuya çatması ilə ölçülmür. Dublikatların olmaması, qovluqların düzgün uyğunlaşdırılması, autentifikasiya qeydlərinin işləməsi və istifadəçilərin yeni sistemə problemsiz keçməsi də vacibdir.
Ən vacib məsləhətim: Köhnə poçt qutusunu və abunəliyi bütün yoxlamalar tamamlanana qədər aktiv saxlayın.
